Éin av fire svarer stadfestande på at dei er bekymra for sin eigen økonomi i forbrukarundersøkinga som Respons Analyse har gjort for Sparebank 1. Andelen har ikkje vore lågare sidan så mange som 38 prosent svarte det same for eitt år sidan.

Samtidig oppgir nesten tre av fire, 73 prosent av deltakarane i undersøkinga, at dei ikkje er bekymra – sjølv om renteaukane til Noregs Bank no for alvor har slått inn i økonomien i hushalda og prisveksten er langt unna målet på 2 prosent.

Etter heile 14 renteaukar sidan klatringa frå det historiske nullnivået starta hausten 2021, er styringsrenta til Noregs Bank på 4,5 prosent. Det tilseier at bustadlånsrenta hos bankane er oppunder 6 prosent. Hovudmålet i pengepolitikken er å setje renta slik at vi har ein prisvekst over tid på 2 prosent.

I januar var prisveksten på 4,7 prosent. Ekspertane har tidlegare sagt at det tilseier at renta blir halde på dagens nivå til ut i andre halvåret.

Auka framtidstru

Folk synest uansett å ha fått tilbake noko av trua på framtida, ifølgje forbrukarøkonom Magne Gundersen i Sparebank 1 – truleg fordi det er utsikter til reallønnsvekst i år, at folk kjenner seg trygge på at dei får behalde jobben, og ikkje minst fordi tida med hyppige og talrike renteaukar ser ut til å vere forbi.

Undersøkinga er teken opp mellom 31. januar og 5. februar med eit landsrepresentativt utval på 1.003 personar. Den siste renteauken til Noregs Bank hadde derfor ikkje slått inn i økonomien i alle hushalda.

Funna er samanfallande med forventningsbarometeret til Finans Norge, som kom tidlegare denne veka. Sjølv om nordmenns forventningar til eigen og norsk økonomi framleis er svært låge, er det teikn til ein gryande optimisme og auka tru på framtida.

– Det kan sjå ut til at vi er forbi botnpunktet, og hushalda ser ut til å ha vunne tilbake trua på eigen økonomi for dei neste tolv månadene, skreiv Finans Norge til NTB tysdag.

Trur vi er på toppen

Gundersen meiner den positive endringa hos hushalda har fleire grunnar. Folk flest trur no at rentenivået har nådd toppen, og at ein rentenedgang er i sikte, og dessutan at den framleis høge prisstiginga trass alt er på veg ned.

– Vi har dessutan erfart at vi handterer både dyrtid og renteaukar. Vi har vent oss til trongare økonomi og ser at vi fiksar å klare oss med mindre enn før, seier Gundersen til NTB.

Han påpeikar at vi i tillegg til å forsyne oss av oppsparte midlar, hadde relativt god råd på veg inn i dyrtida. Og på toppen av dette har dei norske hushalda vore flinke til å justere forbruket sitt. Dermed har dei aller fleste av oss funne måtar å takle høgare prisnivå og lågare kjøpekraft på, meiner han.

– Det er knapt eit hushald i Noreg som ikkje har teke grep for unngå at utgiftene skal springe heilt løpsk, poengterer Gundersen.

Tre hovudtrekk

* Vi har endra tilnærming til korleis vi handlar mat og daglegvarer. Vi handlar smartare, vi handlar på tilbod, og vi går oftare i datohylla for å finne nedsette varer. «Alle» sjekkar no kilo- og literpris for å finne ut kva ei vare eigentleg kostar.

* Vi utset store innkjøp. Vi ventar med å byte bil, kjøpe ny sofa og pusse opp kjøkkenet. Bilen vi har, får rulle litt til, og vi utset større innkjøp av kvite- og brunevarer.

* Vi har gjort ei mengd små og store tilpassingar til det nye kostnadsnivået. Mange seier opp abonnement dei ikkje treng, dei forhandlar med banken om betre rentevilkår og skreller bort ei mengd småutgifter dei tidlegare heldt oppe fordi dei hadde råd.

– Mange folk i Noreg har lært seg å vere meir økonomiske i kvardagen på ein heilt annan måte enn før. Det er ein lærdom ein kjem til å ta med seg vidare, det går an å kutte ned på noko utan at det går utover livskvaliteten, seier Gundersen.

(©NPK)