No country for old men

Presidenten i USA, Joe Biden, er sikkert ein bra mann. Han har vore senator, visepresident og no president, og må seiast å ha gjort ein god innsats i amerikansk politikk, sjølv om han neppe vil gå over i historia som ein av dei store. For litt sidan kunngjorde han at han stiller til val for ein ny periode. Mannen vil då vere 81 år, og blir han valt og sit tida ut, så vil han vere 85 når han går av.

Eg har respekt for alder og røynsle, men vil meine at det er noko som heiter besøkelsestid. Rett nok var tidlegare rikskanslar Konrad Adenauer i dåverande Vest-Tyskland 87 år då han forlet embetet, og Winston Churchill hadde runda 81 då han gjekk av etter sin andre periode som britisk statsminister. Men desse to var statsmenn av største format, og med all respekt for Joe Biden, så er han neppe av deira kaliber.

Ein mildt sagt kontroversiell herremann ved namn Donald Trump kan fort bli Biden sin motkandidat i det komande presidentvalet. Han er heller ingen ungsau, sjølv om alderen truleg er det minste problemet. Han vil då vere 78 år, og alt tyder på at han er ein av dei som slett ikkje blir klokare med åra. Om vi kan bruke ordet «klok» om denne fysakken. Det er meg ei uløyseleg gåte at antatt oppegåande amerikanske veljarar kan satse på denne karikaturen som sin fremste tillitsmann og «commander in chief».

Er det så smått med dugande styringspersonar i USA at kandidatane nærmast må stablast opp i ståande stilling, og der den eine i eit normalt rettssamfunn hadde site i bolt og jarn? Det kan nesten minne om gamalmannsveldet i Sovjetunionen på tidleg 1980-tal, der Leonid Bresjnev, Jurij Andropov og Konstantin Tsjernenko i tur og orden drog sine siste sukk. Etterfylgjaren Mikhail Gorbatsjov framsto nesten som reine konfirmanten, med sine då berre 52 år.

Kor henne i USA finn vi dagens George Washington, Abraham Lincoln, Theodore og Franklin D. Roosevelt og John F. Kennedy? Så langt har dei ikkje materialisert seg. Eg er klar over at slike unike politiske skikkelsar ikkje kjem rekande forbi annankvar dag, men blant 300 millionar innbyggjarar må det no vel finnast nokon som i det minste ikkje står på gravkanten, eller for den del i rettssalen for ting som min vestlandspietistiske bakgrunn forbyr meg å utbrodere.

Foreldra mine fortalde om ei bylgje av optimisme og framtidstru då ein ung, dynamisk John F. Kennedy tok over presidentembetet etter den aldrande Dwight D. Eisenhower. Med sin ungdom, karisma og talegåver vart han deira generasjon sin store helt på den internasjonale scena. Mor mi gret sine modige tårer då han fall for mordarhand. Det var ein kolossal nedtur, og så godt som heile verda sørgde over å ha mista ein president som sto for noko nytt og tillitvekkjande. Det same kan neppe seiast om Joe Biden, og i alle fall ikkje om Donald Trump. Med mindre det kan kallast nytt at ein 78-årig kjeltring med kjeften på skaft kan innta posisjonen som USA og verda sin mektigaste mann. Richard Nixon hadde rikeleg med fantestrekar i Watergate-bagasjen sin, men han hadde om ikkje anna vit til å trekkje seg.

Ein film frå 2007 har tittelen «No country for old men». Kanskje vi i det komande valet på ny president i USA kan slå det fast. På godt norsk: «Dette landet er ikkje for gamlingar»!